De Gevlekte hyena is de grootste en de meest agressieve en luidruchtige hyenasoort. Hij heeft de karakteristieke uiterlijke hyenakenmerken: een sterk aflopende rug met borstelige rechtop staande manen, korte brede kaken en stevige schouders. Zijn gevlekte vacht biedt hem enige camouflage tussen de lage begroeiing op de savanne.
De schreeuwende, jankende en 'lachende' geluiden van de Gevlekte hyena, die vooral s'nachts kunnen worden waargenomen zijn karakteristiek. De geluiden dienen onder meer om soortgenoten te waarschuwen voor gevaar, het attenderen op een prooi en het tonen van onderworpenheid aan hogergeplaatste soortgenoten.
Gevlekte hyena's leven in groepen die 'clan' worden genoemd. Ze komen voor in woestijnen en op savannen. Op de savanne waar het voedselaanbod groot is zullen de clans groter zijn (wel tot tachtig dieren) dan in de woestijn (hooguit tien dieren). In een clan leven zowel mannetjes, wijfjes als jongen en er geldt een strikte rangorde, waarbij de vrouwtjes dominant zijn. Hyena's begroeten elkaar door elkaars geslachtsdelen te likken. De hoogst in rang staande dieren worden het eerst begroet.
De Gevlekte hyena is vooral een aaseter en heeft extreem sterke korte kaken met grote kiezen. Dat maakt hem in staat om botten en taaie huid te eten die andere vleeseters niet kunnen verorberen. Delen die ook de hyena niet kan verteren zoals haren en pezen worden in de vorm van braakballen uitgespuugd. Een hyena kan bij één maaltijd wel een derde van zijn lichaamsgewicht aan voedsel naar binnen werken. Gevlekte hyena's zijn ook vaardige jagers die in groepen grote prooien kunnen vellen, zoals buffels en antilopen. Ze putten het prooidier uit door het te achtervolgen en te omsingelen. Hyena's lijken op honden omdat ze lichamelijk zijn aangepast aan hun jachttechniek die overeen komt met die van hondachtigen maar ze hebben genetisch meer gemeen met civetkatten. Soms gaan gevlekte hyena's alleen op jacht waarbij ze kleine dieren buit maken zoals knaagdieren en vogels.
Gevlekte hyena's zijn territoriaal en markeren de grenzen van hun leefgebied met een speciale vloeistof uit klieren die naast hun anus liggen. Ze patrouilleren regelmatig en indringers worden fel verjaagd. Het territorium van Gevlekte hyena's kan enkele duizenden vierkante kilometers bestrijken. Het centrum van hun territorium wordt gevormd door holen waarin de hyena's zich overdag meestal schuilhouden.
Jonge hyena's worden op een leeftijd van ongeveer twee maanden overgebracht naar een gezamenlijk hol waar ze door alle zogende vrouwtjes gevoed kunnen worden. Dit vergroot de levenskans van een jonge hyena behoorlijk omdat het voor melk niet langer alleen afhankelijk is van zijn moeder. In elke worp is één jong dominant. Dit jong bepaalt of de andere jongen bij de moeder mogen drinken. In tijden van voedselschaarste zal het jong niet aarzelen om de andere jongen dood te bijten. Met zeven maanden zijn de jongen oud genoeg om mee te gaan op jacht.
De grootste vijand van de Gevlekte hyena is de leeuw. Leeuwen stelen vaak prooien van hyena's en zullen niet aarzelen om hyena's te doden. Jonge hyena's zijn voor een leeuw een niet te versmaden prooi en ook is waargenomen dat leeuwen Gevlekte hyena's zonder enkele reden van een bepaalde plaats verjoegen. Gevlekte hyena's zijn overigen zelf ook behendige en geduchte prooiendieven. Een etende leeuw (of ander roofdier) zal al snel omsingeld zijn door groepjes Gevlekte hyena's die opgewonden jankend om hem heen cirkelen, klaar om een uitval te wagen. Eén enkele hyena is voor een leeuw geen partij maar als de hyena's in de meerderheid zijn zal een leeuw soms eieren voor zijn geld kiezen en er vandoor gaan.
Vrouwelijke hyena's hebben sterk vergrote uitwendige geslachtsdelen die doen denken aan een penis. Daarom werd vroeger geloofd dat hyena's tweeslachtig waren. Vrouwelijke hyena's zijn ook groter en feller dan mannetjes en zijn daarom in de hyenasamenleving dominant. De mannelijke eigenschappen van hyenavrouwtjes worden toegeschreven aan een grote hoeveelheid testosteron in hun systeem. Omdat Gevlekte hyena's vooral 's nachts jagen werd eerder verondersteld dat ze uitsluitend aas aten of prooien roofden van andere dieren. Dat maakte de hyena (onterecht) tot symbool van lafheid.
Klik op de foto om uit de lijst een ander deel van het reisverslag over het Kruger Park 2002 te selecteren.
Klik op de foto om via de kaart van Afrika een ander land te kunnen selecten.
Klik op de foto om via de wereldkaart een ander land te kunnen selecten.
Klik op de foto om naar de beginpagina van de homepage van Geja en Michael te gaan